Waar byrek overal in Albanië te vinden is, is lakror typisch voor het zuiden — en specifiek voor de regio's rond Korçë, Përmet, Leskovik en Libohovë. Het lijkt op een cousin van byrek: ook filodeeg met vulling, ook hartig. Maar lakror is platter, minder gelaagd, en wordt vaak traditioneel gebakken op een totaal andere manier.
Wat is het?
Lakror is een rond of rechthoekig stuk hartige taart, meestal 2-3 cm dik. Het is opgebouwd uit:
- Onderlaag: enkele velletjes filodeeg (petë), ingevet met olijfolie of boter
- Vulling: groenten, kaas, soms vlees (zie hieronder)
- Bovenlaag: enkele velletjes filodeeg, opnieuw ingevet
- Afbakken: in de oven tot goudbruin, of traditioneel in een kleipot onder warme as
Traditionele bakmethode: de saç
In plattelandsdorpen wordt lakror nog gebakken in een saç — een groot metalen of kleinen deksel in de vorm van een omgekeerde bloempot. De lakror wordt in een tepsi (bakplaat) gezet, het deksel erover, en warme as/houtskool ERBOVEN gelegd. De warmte komt dus van boven — een soort omgekeerde oven. Dit geeft een bijzondere, rokerige smaak.
In restaurants wordt tegenwoordig meestal in een gewone oven gebakken, maar zoek in Përmet of Leskovik op een lakror me saç — het is het waard.
Regionale varianten
Lakror Korçës
Het meest bekend. Vulling meestal prei met witte kaas. Soms met spinazie. Platter dan byrek, meer nadruk op het knappende filodeeg.
Lakror me lakra
Met "lakra" — een mix van wilde groene bladeren uit de berg: paardebloem, klaverzuring, brandnetel, wilde prei. Specialiteit van lente in bergdorpen rond Përmet.
Lakror me kungull
Met pompoen of courgette. Populair in de late zomer en herfst. Zoet-hartig.
Lakror me mish
Met vlees (meestal lam of rund). Duurder, voor speciale gelegenheden.
Lakror me qepë
Met ui — simpel, goedkoop, de vroegere arme-mensen-versie.
Waar proeven?
- Restaurant Mrizi i Zanave in Lezhë — boer-tot-bord-keuken, uitstekende lakror bij gelegenheid
- Restaurant Te Lëkuresi (Sarandë): lakror op het menu in seizoen
- Përmet en Leskovik: in bijna elke familie-restaurant
- Korçë: de Pazari i Vjetër heeft diverse tavernes die lakror serveren
- Winkelbakkerijen in grote steden: soms verkrijgbaar op bestelling
Lakror in het Grieks
Lakror is verwant aan het Griekse pita (in de algemene zin, niet pita-brood). Griekse families uit Epirus maken vergelijkbare taarten onder namen als prasopita (prei-pita) of hortopita (groente-pita). De onderliggende traditie is gedeeld.
Maak het zelf
Vereenvoudigd recept voor thuis (4 personen):
- 200 g fylo/filo-deeg (1 pakje) ontdooid
- 500 g prei, in dunne ringetjes
- 200 g feta of witte kaas, verkruimeld
- 2 eieren
- 100 ml olijfolie + 50 g boter (gesmolten)
- Zout, peper
- Eventueel: 1 el yoghurt in het vuling voor romigheid
Procedure: bak de prei zacht in olie (~10 min). Meng met kaas, eieren, yoghurt, zout, peper. Leg 4-5 velletjes filo in een ingevette bakplaat (25x30 cm), elk ingevet met olie/boter. Vulling erop. Dek af met nog 4-5 velletjes, opnieuw ingevet. Bovenop insnijden in 8 stukken. Bak 40 min op 180°C.