De naam
De Albanese naam Bjeshkët e Nemuna betekent "Vervloekte Bergen"; de Engelse term Accursed Mountains is een letterlijke vertaling. Waar de naam vandaan komt, weet niemand zeker. Volksverhalen spreken van een vloek; een prozaïscher verklaring is dat het gebied eeuwenlang zo ruig, arm en moeilijk bereikbaar was dat het weinig goeds beloofde. In het moderne Albanees hoor je ook Alpet Shqiptare, de Albanese Alpen. Geologisch horen ze bij de Dinarische Alpen, de bergketen die van Slovenië tot hier langs de Adriatische Zee loopt.
Geografie en nationaal park
Het gebergte strekt zich uit over drie landen: Albanië, Kosovo en Montenegro. Het Albanese deel ligt in de gemeenten Shkodër, Malësi e Madhe en Tropojë. De toppen zijn van kalksteen: grijs, steil en vaak met verticale wanden, met daartussen U-vormige dalen die door ijstijdgletsjers zijn uitgesleten.
- Jezerca (Maja e Jezercës, 2.694 m) — hoogste top van het gebergte en van de hele Dinarische Alpen.
- Radohima (2.570 m) — op de grens met Montenegro, boven Theth.
- Maja e Harapit (2.217 m) — de enorme rotswand die het beeld van Theth bepaalt.
In 2022 zijn de voormalige nationale parken van Theth en Valbona samen met de omliggende gebieden opgegaan in het Nationaal Park Albanese Alpen (Parku Kombëtar Alpet), met ca. 82.800 hectare het grootste nationaal park van het land. De oerbeukenbossen in het dal van de Gashi-rivier bij Tropojë staan bovendien op de UNESCO-Werelderfgoedlijst, als onderdeel van de oude beukenbossen van Europa.
Valleien en dorpen
Theth
Theth ligt in een brede vallei onder de wand van de Harapit, met verspreide stenen huizen, hooiweiden en een rivier vol kolken. Bekende plekken: het kerkje uit 1892, dat op talloze foto's staat; de Kulla e Ngujimit, een verdedigingstoren waarin mannen zich verschansten tijdens een bloedvete volgens de Kanun; de Grunas-waterval (ca. 30 m) en het Blauwe Oog van Theth, een helderblauwe kolk in de rivier bij Kaprre. Sinds de weg vanaf Shkodër geasfalteerd is, is Theth in de zomer veel drukker geworden; er is volop nieuwbouw van guesthouses.
Valbona
De Valbona-vallei is smaller en hoger ingesloten dan Theth, met een witte, brede rivierbedding van grind en aan weerszijden wanden van meer dan duizend meter. De dorpen Valbonë en Rragam liggen verspreid langs de weg die vanaf Bajram Curri het dal in loopt. Valbona voelt rustiger en minder ontwikkeld dan Theth. Meer praktische informatie over beide dorpen vind je bij Valbona & Theth.
Kelmend: Lepushë en Vermosh
In het uiterste noordwesten, tegen de grens met Montenegro, ligt de streek Kelmend. Je komt er via de bochtige weg vanaf Hot en Tamarë. Lepushë ligt op een hoogvlakte met weiden en herdershutten, Vermosh is het noordelijkste dorp van Albanië. Hier zijn veel minder bezoekers dan in Theth en Valbona en is de herderscultuur nog goed zichtbaar. De Peaks of the Balkans-route loopt erdoorheen.
Het dal van de Shala
De Shala-rivier (Lumi i Shalës) stroomt uit in het Komani-meer. Het onderste deel, met turquoise water tussen steile wanden, is per boot vanaf de Komani-dam bereikbaar en in de zomer een populair dagtripje. In juli en augustus is het er druk.
Wandelingen
Valbona – Theth over de pas
De klassieker. Ongeveer 15–17 km, 6–8 uur, over een pas van circa 1.800 m. Vanuit Valbona klim je zo'n 800–1.000 meter en daal je ruim 1.000 meter naar Theth; andersom is de klim zwaarder. Je kunt het eerste stuk inkorten door met een busje tot Rragam te rijden. Het pad is rood-wit gemarkeerd. Op de pas en rond de herdershutten wordt in het seizoen koffie en frisdrank verkocht. Dag-voor-dag uitgewerkt in de Albanese Alpen-trektocht.
Grunas-waterval
Vanuit het centrum van Theth ongeveer 2,5 km enkele reis, 45 minuten tot een uur, ca. 200 hoogtemeters. Makkelijk, ook met kinderen.
Blauwe Oog van Theth
Vanaf Ndërlysaj is het een korte maar steile wandeling: 1,5–2 uur heen en terug. Loop je vanuit Theth zelf, dan is het ongeveer 15–18 km heen en terug en ben je 5–7 uur onderweg, eventueel met een omweg langs de Grunas-waterval. Het water is ijskoud; even pootjebaden of een snelle duik.
Qafa e Pejës
Een stevige dagtocht vanuit Theth naar de Pejë-pas, aan de voet van de Harapit-wand, met uitzicht op de toppen langs de Montenegrijnse grens. Reken op een volle dag; het pad wordt boven de boomgrens minder duidelijk.
Jezerca
De hoogste top is geen klimtocht, maar wel lang, steil en met veel losse stenen. Meestal benaderd vanuit de Valbona-vallei, vaak in twee dagen met een overnachting hoog in het dal. Alleen voor ervaren bergwandelaars, en bij voorkeur met een lokale gids.
Peaks of the Balkans
De Peaks of the Balkans Trail is een rondwandeling van ongeveer 192 km in tien etappes door Albanië, Kosovo en Montenegro, met Theth, Valbona en Vermosh als Albanese etappeplaatsen. Je steekt meerdere keren een groene grens over; daarvoor moet je minstens twee weken vooraf een grensvergunning aanvragen bij de drie landen. Overnachten gebeurt in guesthouses en herdershutten; bagagevervoer is bij veel etappes te regelen.
Flora en fauna
- Bruine beer en wolf leven er in lage dichtheid. Ze zijn schuw; de kans dat je ze ziet is klein.
- Gemzen op de hoge hellingen, vaak alleen met een verrekijker te zien.
- Steenarend en alpenkauwen rond de toppen.
- Oude beukenbossen en hogerop dennen; in juni en juli bloeiende bergweiden met zeldzame planten, waaronder de Albanese lelie (Lilium albanicum).
Hoe kom je er
- Naar Theth: vanuit Tirana eerst naar Shkodër (ca. 2 uur), dan 2,5–3 uur over de geasfalteerde maar smalle bergweg. In het seizoen rijden er dagelijks busjes vanuit Shkodër, meestal 's ochtends vroeg; je guesthouse kan ze reserveren.
- Naar Valbona via het Komani-meer: shuttle van Shkodër naar de Komani-dam (ca. 1,5–2 uur), dan de veerboot over het meer naar Fierzë (2–2,5 uur, ca. €10–15 p.p., indicatie 2026) en een busje naar Valbona (ca. 1 uur). De boottocht door de smalle kloof is een belevenis op zich. De veren varen van ongeveer half april tot begin november (indicatie 2026).
- Naar Valbona over de weg: via de snelweg naar Kukës en dan naar Bajram Curri, ca. 4,5–5 uur vanuit Tirana.
- Naar Kelmend: vanuit Shkodër via Koplik en Hot, 2–3 uur naar Lepushë.
- Lus maken: de populairste route is Shkodër → Komani → Valbona → te voet naar Theth → Shkodër. Bagage kun je via de shuttlebedrijven laten meereizen.
Meer over furgons en huurauto's: zie vervoer in Albanië.
Overnachten
Bijna alle overnachtingen zijn in familieguesthouses: stenen huizen of nieuwe chalets met eenvoudige kamers, vaak met gedeelde badkamer. Halfpension is de norm, met groente uit de tuin, zelfgemaakte kaas, byrek en raki. Reken op €30–45 per persoon inclusief diner en ontbijt (indicatie 2026); een lunchpakket kost een paar euro extra. In Theth en Valbona is er ook een handvol kleine hotels, en sommige guesthouses hebben een kampeerweide. In juli en augustus zijn de beste adressen vol: boek vooraf. Zie ook accommodatie.
Beste seizoen
- Half juni – half september: passen sneeuwvrij, alle guesthouses en vervoer actief. Juli en augustus zijn het drukst en het warmst in de dalen.
- Mei en begin juni: groene valleien en watervallen op hun mooist, maar op de passen ligt vaak nog sneeuw.
- Eind september – oktober: herfstkleuren, helder weer, rustig. Vanaf oktober sluiten guesthouses en kan het op hoogte gaan sneeuwen.
- Winter: de weg naar Theth kan door sneeuw dicht zijn; alleen voor ervaren winterwandelaars met gids.
Veiligheid en uitrusting
- Weer: onweersbuien komen in de zomer vaak 's middags. Begin vroeg en wees voor de middag over de pas.
- Uitrusting: stevige wandelschoenen, regenjack, warme laag, 2–3 liter water, zonbescherming, offline kaart (bijvoorbeeld Mapy of OsmAnd) en een kleine EHBO-set.
- Bereik: op veel paden is geen mobiel bereik. Laat je guesthouse weten welke route je loopt. Over Albanese simkaarten: zie sim en internet.
- Contant geld: in Theth en Valbona zijn geen of nauwelijks pinautomaten. Neem genoeg lek mee vanuit Shkodër of Bajram Curri.
- Honden: herdershonden bewaken kuddes. Blijf rustig, maak een boog en loop niet door een kudde heen.
- Rijden: niet in het donker op de bergwegen; kijk ook naar de algemene tips over veiligheid.
Eerlijke nadelen
Het succes heeft een keerzijde. In Theth wordt snel en vaak lukraak gebouwd, en op het pad naar Valbona loop je in augustus in een lint van wandelaars. De infrastructuur is basaal: wisselende stroom- en warmwatervoorziening, wifi die het niet altijd doet. Vervoer kost tijd en is duurder dan elders in Albanië. Wie stilte zoekt, kiest voor Kelmend, de randen van het seizoen of minder bekende zijdalen.
Veelgestelde vragen
Wat is de beste tijd voor de Albanese Alpen?
Van half juni tot half september zijn de hoge passen meestal sneeuwvrij en zijn de meeste guesthouses open. Juli en augustus zijn het drukst. Eind mei, begin juni en eind september tot half oktober zijn rustiger en goed voor wandelingen in de valleien, maar op de passen kan dan nog of al sneeuw liggen.
Kun je met een gewone auto naar Theth?
Ja. De weg van Shkodër naar Theth is sinds enkele jaren volledig geasfalteerd. Hij is wel smal, steil en bochtig; reken op tweeënhalf tot drie uur. Rijd niet in het donker. In de winter en het vroege voorjaar kan de weg door sneeuw afgesloten zijn.
Hoe zwaar is de wandeling van Valbona naar Theth?
Het is een stevige dagtocht van ongeveer 15 tot 17 kilometer, 6 tot 8 uur lopen, met een pas van circa 1.800 meter. Vanuit Valbona klim je ongeveer 800 tot 1.000 meter en daal je ruim 1.000 meter naar Theth. Het pad is gemarkeerd; een normale conditie en goede wandelschoenen zijn genoeg in de zomer.
Heb je een gids nodig in de Albanese Alpen?
Voor de populaire routes, zoals Valbona naar Theth, de Grunas-waterval en het Blauwe Oog van Theth, niet. Voor toppen als de Jezerca, voor lange etappes van de Peaks of the Balkans en buiten het hoogseizoen is een lokale gids wel aan te raden.
Waarom heten ze de Vervloekte Bergen?
Bjeshkët e Nemuna betekent letterlijk Vervloekte Bergen. Er bestaan verschillende verklaringen: volksverhalen over een vloek, en de ruigheid, armoede en ontoegankelijkheid van het gebied. Een eenduidige herkomst is niet bekend.