Waarom nationale parken?
Albanië heeft pas de laatste 20 jaar serieus geïnvesteerd in natuurbescherming. Na 1991 werden veel oudere reservaten opgewaardeerd of uitgebreid. Een sterke push kwam na EU-afstemming (Albanië is EU-kandidaat sinds 2014). Vandaag beschermen de parken:
- Alpine ecosystemen in het noorden
- Mediterrane biotopen aan de kust
- Wetlands voor trekvogels
- Oude bosgebieden
- Karstbronnen en kalkstenen regio's
Het lijstje (alfabetisch)
1. Alpen-park (Bjeshkët e Nemuna)
Het grote noordelijke berg-park (~86.000 ha, uitgebreid in 2022). Omvat Theth, Valbona en aangrenzende valleien. Zie Albanese Alpen.
2. Butrint National Park
UNESCO-archeologisch park met belangrijke wetlands. Aan het Butrint-meer. Zie Butrint.
3. Dajti National Park
Direct ten oosten van Tirana. Toegankelijk via de Dajti-kabelbaan (Dajti Ekspres). Bossen, wandelpaden, winterpret. 29.217 ha.
4. Divjakë-Karavasta National Park
Wetland aan de kust, krulpelikaan-habitat. Zie Karavasta-lagune.
5. Hotova-Dangelli National Park
Grootste bos-nationaal-park van Albanië (~34.000 ha). In het zuidoosten, tussen Permet en Korçë. Dennenbossen, karstbronnen, zeldzame vlinders. Weinig bezoekers.
6. Karaburun-Sazan Marine Park
Het eerste mariene park van Albanië (2010). Om schiereiland Karaburun en eiland Sazan. Dolfijnen, zeegrasvelden, grotten. Beschermd als natuurgebied en militair beperkt toegankelijk.
7. Llogara National Park
Rond de beroemde Llogara-pas. Zie Llogara-pas.
8. Lura-Dëja National Park
Eén van de weinige parken in het centrale berggebied (district Dibra). Beroemd om zijn glaciale gletsjermeren. Moeilijk bereikbaar, rustiger dan Theth.
9. Mount Korab National Park
Rond de Korab-berg (2.764 m), de hoogste top van Albanië. Grens met Noord-Macedonië. Alpenachtig, weinig toeristische infrastructuur.
10. Prespa National Park
Rond het Grote en Kleine Prespa-meer (grens met Griekenland en Noord-Macedonië). Inheemse bevolking van flamingo's en endemische forellen. Gedeeld met naburige landen als een "transboundary park".
11. Shebenik-Jabllanicë National Park
In het oostelijke binnenland, grens met Noord-Macedonië. Balkan-lynx habitat — een van de weinige plekken waar deze extreem zeldzame ondersoort (minder dan 50 individuen wereldwijd) nog leeft. Wandelroutes beperkt maar spectaculair.
12. Shkrel Landscape Park
Verwant aan de Alpen, in het noordelijke district Malësia e Madhe.
13. Theth National Park
Sinds 1966, later uitgebreid. Dorp Theth + omliggende valleien en passen. Kern van het Alpen-gebied. Zie Valbona & Theth.
14. Tomorri National Park
Rond de Tomorr-berg (2.415 m), in centraal Albanië bij Berat. Heilige berg voor Bektashi-Muslimgemeenschap — jaarlijkse bedevaart in augustus. Mooie wandelpaden.
15. Valbona Valley National Park
Parallel aan Theth-park; de "andere zijde" van de Alpen. Zie Albanese Alpen.
Welk park voor wat?
- Wandelen op hoogte: Theth, Valbona, Alpen-park, Mount Korab, Tomorri
- Vogels kijken: Divjakë-Karavasta, Prespa, Butrint
- Natuurfotografie: Llogara (zonsondergang), Lura (meren), Karavasta (pelikanen)
- Dagtrip vanuit Tirana: Dajti
- Cultuur + natuur: Butrint (UNESCO), Tomorri (Bektashi)
- Afgelegen/rust: Hotova, Shebenik-Jabllanicë, Lura
- Watersport: Karaburun-Sazan (duiken, zeilen)
Praktisch
- Toegang: de meeste parken zijn gratis toegankelijk. Sommige met ticket (Butrint 1.000 Lek, Theth soms 100 Lek)
- Infrastructuur: wisselend. Theth, Valbona en Llogara hebben bewegwijzering; Hotova en Shebenik niet
- Ranger/bezoekerscentra: in grotere parken meestal aanwezig
- Kamperen: vaak getolereerd; vraag bij ranger of camping-site
- Gids nodig: niet verplicht maar voor off-the-beaten-path aanbevolen