De weg naar Përmet volgt de Vjosa stroomopwaarts, langs Tepelenë en door de smalle kloof van Këlcyrë. Waar het dal weer opengaat, ligt het stadje: een paar straten met lage flats en oude huizen, een lange groene oever, rozenperken en in het midden een enorme rots. Er wonen nog maar een paar duizend mensen; veel jongeren zijn naar Tirana, Griekenland of verder getrokken. Juist daardoor is het er rustig en vriendelijk.
Op deze pagina gaat het om het stadje en zijn omgeving. Over de rivier zelf, het nationaal park, de warme baden van Bënjë, de Langarica-canyon en rafting lees je uitgebreid op onze pagina over de Vjosa.
Het stadje: rozen, rots en rivier
Het centrum van Përmet is in een uur gezien, maar het is een plek om rustig te blijven hangen. De boulevard langs de Vjosa is ’s avonds het decor van de xhiro, de avondwandeling. In de parken bloeien in mei en juni de rozen waaraan de stad haar bijnaam ‘stad van de rozen’ (qyteti i trëndafilave) dankt.
Midden in de stad steekt Guri i Qytetit, de Stadssteen, steil omhoog. Een trap leidt naar de top, met uitzicht over de daken, de rivier en de bergen eromheen. Volgens lokale verhalen stond hier ooit een versterking; tegenwoordig is het vooral de beste plek voor de zonsondergang.
Historisch is Përmet bekend van het Congres van Përmet in mei 1944, waar de communistische verzetsbeweging een voorlopige regering koos en de basis legde voor de staat van Enver Hoxha. In het centrum herinnert een monument daaraan; meer achtergrond lees je bij communisme onder Hoxha.
Gliko, raki en wijn
Wie in Përmet bij iemand thuis komt, krijgt een schoteltje gliko met een glas water. Het is fruit, heel of in stukken, dat in dikke suikersiroop is ingemaakt: groene walnoten, vijgen, kersen, pruimen, kweeperen, sinaasappelschil en soms zelfs watermeloen. Përmet geldt als de hoofdstad van gliko in Albanië. Je koopt het in potten in winkeltjes in het centrum en bij boerderijen in de vallei; een mooi souvenir dat de reis overleeft.
Ook de raki uit Përmet heeft een goede naam, vooral de druivenraki en de moerbeienraki (raki mani). In de vallei liggen wijngaarden en een paar familiewijnhuizen die proeverijen geven. Lees er meer over bij Albanese wijn.
Kerken in de omgeving: Leusë en Kosinë
Leusë
Op een heuvel boven de stad, een paar kilometer rijden of een stevige wandeling, ligt het dorp Leusë. De kerk van Sint-Maria (Kisha e Shën Mërisë) dateert uit de 18e eeuw en is volgens de overlevering gebouwd op de resten van een veel oudere kerk. Van buiten is ze sober, met een open zuilengang. Binnen is ze hoog en vol fresco’s, iconen en een rijk gesneden houten iconostase. Het is een beschermd cultureel monument. Is de deur dicht, vraag dan in het dorp naar de sleutel; vaak heeft iemand in een huis vlakbij hem. Vanaf het dorp heb je een prachtig uitzicht op Përmet en het Vjosa-dal.
Kosinë
Een paar kilometer ten westen van Përmet, aan de weg naar Këlcyrë, staat in het dorp Kosinë een veel oudere, Byzantijnse kerk van Sint-Maria, met de typische baksteen-en-natuursteenmuren en een koepel. Ze is in de afgelopen jaren gerestaureerd. Combineer haar met Leusë voor een ochtend kerken kijken.
De kloof van Këlcyrë
Tussen Tepelenë en Përmet wringt de Vjosa zich bij het stadje Këlcyrë door een smalle kloof tussen hoge kalksteenwanden: de Gryka e Këlcyrës. De hoofdweg loopt erdoorheen, en het is een van de mooiste stukken rijden in het zuiden. Stop bij een van de uitwijkplekken voor foto’s, maar let op het verkeer.
De kloof was strategisch altijd belangrijk. In de winter van 1940–1941, tijdens de Grieks-Italiaanse oorlog, werd hier hevig gevochten. Tegenwoordig vertrekken er raftingtochten op de Vjosa; die zijn beschreven op de Vjosa-pagina.
Bënjë en de Langarica-canyon
De bekendste trekpleister van de streek, de warme zwavelbaden van Bënjë bij de Ottomaanse brug van Kadiu, ligt zo’n 13 km van Përmet. Vanaf de baden kun je de Langarica-canyon in waden. Kom er vroeg in de ochtend of buiten juli en augustus: dan heb je de poelen grotendeels voor jezelf. Alles over de baden, de canyon en het nationaal park staat op de pagina over de Vjosa.
Frashër en het Hotova-dennenbos
Ten noorden van Përmet klimt een smalle weg door het Nationaal Park Bredhi i Hotovës, een van de grootste zilversparrenbossen van Albanië. Het is er koel, ook midden in de zomer, met picknickplekken en wandelpaden. Meer over de parken lees je bij nationale parken in Albanië.
Aan het eind van die weg, circa 30–40 km van Përmet, ligt het bergdorp Frashër. Hier werden de drie gebroeders Frashëri geboren, de centrale figuren van de Rilindja, de Albanese nationale wedergeboorte in de 19e eeuw:
- Abdyl Frashëri (1839–1892), politicus en een van de leiders van de Liga van Prizren (1878).
- Naim Frashëri (1846–1900), de nationale dichter, bekend van Bagëti e Bujqësi (Vee en akkerbouw), een lofzang op het Albanese land.
- Sami Frashëri (1850–1904), schrijver en taalkundige, auteur van een invloedrijk manifest over de toekomst van Albanië en van een groot Turks woordenboek.
Het geboortehuis is een klein museum met beelden van de drie broers ervoor; de openingstijden zijn onregelmatig, dus vraag in Përmet of het open is. Iets buiten het dorp ligt de tekke van Frashër, een bektashi-heiligdom uit 1781, dat in 1914 werd verwoest en daarna met steun van Albanezen in de Verenigde Staten werd herbouwd. De broers kregen hier hun eerste onderwijs. Meer over hun werk lees je bij Albanese literatuur.
Let op: de weg naar Frashër is smal en deels slecht. Met een gewone auto kom je er bij droog weer, maar neem de tijd en tank vooraf in Përmet.
Hoe kom je er?
- Met de auto: vanuit Tirana via Fier en Tepelenë langs de Vjosa, circa 230 km en 4 uur. Vanuit Gjirokastër ben je er in ruim een uur. Doorrijden naar Korçë gaat via Leskovik en Ersekë: een mooie, bochtige bergroute van circa 3 uur. Zie ook met de auto naar Albanië.
- Met de bus: er rijden dagelijks bussen van Tirana naar Përmet (5 uur of meer) en verbindingen via Gjirokastër en Tepelenë. Vertrektijden wisselen; vraag ze ter plaatse na. Zie vervoer in Albanië.
- Ter plaatse: het stadje is klein en te belopen. Voor Leusë, Kosinë, Bënjë en Frashër heb je een auto of taxi nodig.
Overnachten
- In het centrum: kleine hotels en gastenverblijven op loopafstand van de boulevard en de restaurants. Handig zonder auto en als je een raftingtocht doet.
- Agriturismo in de vallei: boerderijen met kamers, waar je eet wat er op het land groeit. Rustig, vaak met eigen wijn of raki; een auto is handig.
- Bij Bënjë: eenvoudige pensions op loopafstand van de baden, ideaal om er vroeg te zijn.
Prijzen liggen een stuk lager dan aan de kust. Buiten juli en augustus kun je meestal zonder reservering terecht. Algemene tips vind je bij accommodatie in Albanië.
Eten en drinken
De keuken rond Përmet is stevig en seizoensgebonden: lam en geit van de berghellingen, forel uit de bergbeken, gevulde paprika’s, fërgesë, yoghurt en schapenkaas, en pita’s met wilde kruiden. Als dessert gliko, en na het eten raki. In een agriturismo krijg je vaak een tafel vol kleine gerechtjes en betaal je voor een complete maaltijd met drinken een fractie van wat je in Tirana kwijt bent.
Wanneer gaan en hoeveel tijd?
- Mei en juni: de rozen bloeien, het dal is groen en de rivier heeft genoeg water voor rafting. De mooiste periode.
- Juli en augustus: heet in het dal (vaak boven de 35 graden) en druk bij Bënjë, maar ideaal voor de canyon en het koele Hotova-bos.
- September en oktober: oogsttijd voor druiven en fruit; het moment waarop raki en gliko worden gemaakt.
- Winter: stil en koud, met sneeuw op de bergen. Niet alles is open.
Reken op twee tot drie dagen: een dag voor het stadje, Leusë en Kosinë, een dag voor Bënjë, en eventueel een dag voor Frashër of een raftingtocht. Përmet past goed in een route tussen Gjirokastër en Korçë, of tussen Berat en het zuiden.
Veelgestelde vragen
Wat is gliko uit Përmet?
Gliko is fruit dat heel of in stukken in dikke suikersiroop wordt ingemaakt: walnoten, vijgen, kersen, pruimen, kweeperen en meer. In Përmet krijg je het als welkomstgebaar met een glas water en koffie. Je koopt het in potten in winkeltjes en bij boerderijen in de vallei.
Hoeveel dagen heb je nodig in Përmet?
Reken op twee tot drie dagen: een dag voor het stadje, Leusë en Kosinë, een dag voor de baden van Bënjë en de Langarica-canyon, en eventueel een dag voor Frashër en het Hotova-dennenbos of een raftingtocht op de Vjosa.
Hoe ver is Përmet van Gjirokastër?
Ongeveer 75 kilometer, ruim een uur rijden via Tepelenë en de Vjosa-vallei. Përmet is daardoor goed te combineren met Gjirokastër, en via Leskovik en Ersekë kun je doorrijden naar Korçë.
Kun je het geboortehuis van de gebroeders Frashëri bezoeken?
Het geboortehuis in Frashër is ingericht als klein museum met beelden van Abdyl, Naim en Sami Frashëri ervoor. De openingstijden zijn onregelmatig; vraag vooraf in Përmet of het open is. De rit vanuit Përmet is circa 30 tot 40 kilometer over een smalle bergweg.